NGHỆ THUẬT MỞ RA NHỮNG CÁCH SỐNG BỀN VỮNG

Giới thiệu và bình luận về bài “Climate and Art” của Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO).

Chúng ta thường nói về phát triển bền vững bằng những mục tiêu, chỉ số và giải pháp kỹ thuật. Nhưng điều gì khiến một người muốn gìn giữ một dòng sông, một khu rừng hay một nếp sống của quê hương? Bên cạnh hiểu biết, có lẽ còn cần sự gắn bó: cảm giác rằng những gì đang bị đe doạ cũng là một phần đời sống của mình.

Một góc nhìn từ “Climate and Art”

Đăng trên WMO năm 2018, bài viết của Erica Allis, Coleen Vogel, Hannelie Coetzee và Michelle Rogers tìm hiểu sự giao thoa giữa nghệ thuật và khí hậu qua tám nghệ sĩ ở nhiều khu vực.

Các tác giả nhìn nghệ thuật như một cách khám phá thế giới, mở rộng đối thoại và hình dung tương lai. Bài đặt câu hỏi: làm thế nào để con người vượt qua cảm giác bất lực trước biến đổi khí hậu và tìm thấy khả năng hành động?

Một tiếng nói được giới thiệu là nhà thơ Chamoru Craig Santos Perez. Sáng tác của ông gắn với thiên nhiên, văn hoá và công bằng môi trường tại Thái Bình Dương. Qua đó, bài viết gợi ra mối liên hệ giữa trải nghiệm nghệ thuật, ký ức văn hoá và trách nhiệm với hành tinh.

Từ cảm nhận đến sự gắn bó

Từ góc nhìn của Sống, điều đáng suy ngẫm là khoảng cách giữa biết và làm. Chúng ta có thể hiểu một vấn đề nhưng chưa tìm thấy mối liên hệ với chính mình. Một tác phẩm nghệ thuật có thể mở đầu cho cuộc gặp gỡ ấy: khiến ta dừng lại, chú ý và đặt câu hỏi.

Thử hình dung một dự án để người dân kể chuyện về dòng sông quê mình bằng ảnh, âm thanh và ký ức. Giá trị của dự án có thể nằm ngay trong quá trình thực hiện: người trẻ lắng nghe người già, những trải nghiệm riêng được chia sẻ, những thay đổi của cảnh quan được cùng nhau nhận diện. Tác phẩm khi ấy là nơi một cộng đồng nhìn lại điều mình trân trọng và muốn gìn giữ.

Cách nghĩ này cũng gợi mở một hướng tiếp cận với văn hoá bản địa. Một làn điệu, một nghề thủ công hay một câu chuyện truyền đời cần có người tiếp tục thực hành, sáng tạo và trao truyền. Khi xây dựng hoạt động nghệ thuật cùng cộng đồng, câu hỏi cần đặt ra là: người dân có được quyết định câu chuyện nào được kể, kể bằng cách nào và mang lại giá trị gì cho họ?

Đọc “Climate and Art”, chúng ta có thể bắt đầu một cuộc thảo luận rộng hơn: trong tương lai bền vững mà mình hướng tới, con người sẽ sống với nhau và với thiên nhiên ra sao? Với Sống, đây là một câu hỏi đáng đưa vào từng sáng kiến cộng đồng - để sự thay đổi có chỗ đứng trong cả hiểu biết, tình cảm và đời sống hằng ngày.

(Jang Kều, 5/11/2026)

Nguồn tham khảo: “Climate and Art”, Erica Allis, Coleen Vogel, Hannelie Coetzee và Michelle Rogers, WMO, 16/11/2018.